Ankara Su Durumu Raporu

(23 Ağustos 2019 günü itibariyle)

Eklenme Tarihi: 31/03/2020

Ankara Su Durumu Raporu

(23 Ağustos 2019 günü itibariyle)

 

 

 

Yetersiz su, yangını değil, yangın suyu öldürür?

 

 

ORMAN YANGINLARI ve SU KAYNAKLARI

Yangınlar birçok ekosistemin doğal bir parçası olmakla beraber, yakın zamanda çıkan orman yangınları çok daha yakıcı, daha fazla alanda etkili ve yıkıcı olmaya başladı. Orman yangınları su kaynaklarının miktarı ve kalitesini de etkilemekte. Yangınların su kaynaklarına olan olumsuz etkisi, yıllar boyunca da devam etmektedir.

Yangın süresinde kül ve buna bağlı çeşitli kirleticiler akarsular, göller ve su depolamaları üzerine çökmektedir. Toprağı yerinde tutan, su akışını azaltan ve geciktiren bitki örtüsü tamamen yok olduğundan, yangın alanı ve havzası erozyona ve taşkına açık olmaktadır. Yağmur suları ile yıkanan bu alanlardan büyük miktarlarda kül, sediman ?katı madde taşınımı-, besleyici maddeler ve kirleticiler derelere, nehirlere ve akışaşağısındaki baraj göllerine, gölet depolamalarına taşınmaktadır. Bu kaynaklardan sağlanan içmesuyunun da kalitesi ciddi bir biçimde etkilenmekte, suyun rengi değişmekte ve yol açılan alg patlamalarının zararlı ve kimi zaman zehirli sonuçlar doğurmaktadır.

(Büyük orman yangılarının su kaynaklarına olabilecek etkileri konusu araştırılmaya değer bir gerçek/sorun olarak ortada durmaktadır).

 

8 Mart 2019 gününden buyana Kızılırmak`tan Ankara`ya su verilmemektedir!

İvedik Arıtma Tesisi ile konutunuz arasındaki ana besleme hatlarında, ara depolarda, pompa istasyonlarında, ev bağlantınızda, konut içi su tesisatınızda ve binanızın deposunda herhangi bir kayıp/kaçak kirlenme vb. risk taşıyan dış unsurlar bulunmuyorsa, Ankara şebeke suyunu dilediğiniz gibi kullanabilirsiniz!

 

İŞLETMEDE OLAN ANKARA İÇMESUYU BARAJLARI

Ankara`ya içme, kullanma ve endüstri suyu sağlayan (Kesikköprü Barajı dışında) tüm yüzeysel su kaynakları Ankara`nın kuzeyinde bulunmaktadır. Bunlardan Akyar barajı sularını Eğrekkaya barajına, Eğrekkaya ve Kavşakkaya barajları da Kurtboğazı barajına depoladıkları suları aktarmaktadır. Kurtboğazı ve Çamlıdere barajlarından da hamsu İvedik İçmesuyu Arıtma Tesisine iletilmektedir. Çubuk-II Barajında depolanan sular ise Pursaklar İçmesuyu Arıtma Tesisine verilmektedir. Tümü cazibeyle ?pompajsız, enerji gidersiz- çalışmaktadır.

 

Söz konusu içmesuyu kaynağı baraj gölleri arasında Kızılırmak üzerindeki Kesikköprü barajının adı ?planlamalarda içmesuyu kaynağı olarak değerlendirilmediği için, bizce de- anılmamaktadır. Ayrıca, birkaç yıl önce hizmete alınan Elmadağ Kargalı Yeraltı barajı kapasitesi diğerleri yanında o kadar küçüktür ki (Akyar barajının yüzde biri, Çubuk-II barajının yaklaşık kırkta biri) hesaplamalarda ihmal edilebilecek boyuttadır. Ankara`ya sağlanan toplam içmesuyu`nun yaklaşık %95`i İvedik Arıtma Tesisinden şebekeye verilmektedir. Arta kalanın büyük bir bölümü de Çubuk-II barajından (Pursaklar Arıtma Tesisinde arıtıldıktan sonra) karşılanmaktadır.

 

 

22 Ağustos 2019 günü ANKARA`YA SAĞLANAN SU

İvedik Arıtma Tesisi`ne; Kurtboğazı Barajından 753 520, Çamlıdere Barajından da 512 000 metreküp olmak üzere toplam 1 milyon 265 bin 520 metreküp hamsu iletilmiştir.

Çubuk-II barajından Pursaklar Arıtma Tesisi`ne ise 50 900 metreküp hamsu aktarılmıştır.

 

22 Ağustos 2019 günü Akyar Barajından Eğrekkaya Barajına 185 bin metreküp; Eğrekkaya barajından 400 bin metreküp, Kavşakkaya barajından da 740 bin metreküp olmak üzere toplam 1 milyon 325 bin metreküp su Kurtboğazı barajına aktarılmıştır. 22 Ağustos 2019 günü bütününde İvedik ve Pursaklar Arıtma Tesislerinden toplam brüt                  

1 milyon 316 bin 420 metreküp su Ankara içmesuyu şebekesine verilmiş bulunmaktadır.Şebekede Kızılırmak suyu YOKTUR!

 

2018 Yılı bütününde, Ankara`ya sağlanan su ile ilgili ayrıntılı bilgiler rapor sonunda ?EK Bilgi-1` bölümünde yer almaktadır.

 

 

BAYRAMDA SU TÜKETİMİ %10 AZALDI

Kurban Bayramı süresince (Ağustos Ayının 10 ile 14`üncü günleri arasında) Ankara`da günlük toplam içmesuyu tüketiminin bayram öncesine göre yaklaşık %10 düzeyinde azaldığı gözlenmiştir. Oysa bu süre içinde nüfusunun neredeyse %30`unun kent dışına gittiği bilinmektedir. Su tüketiminin benzer oranda azalmaması, kent içindeki yeşil alanların ve özellikle çimlerin sulanmasından kaynaklanabileceğini göstermektedir. Tüketimin azalması, şehir şebekesindeki basıncı olumlu etkileyebileceği ?basıncı yükselteceği- hesaba katıldığında, şebekedeki kayıp ve kaçaklarda az da olsa bir artışın olabileceğinin de göz önünde bulundurulması doğru olacaktır.

 

 

Ankara`ya İçmesuyu Sağlayan BARAJ DOLULUK ORANLARI  Yüzde (%)

(4 Aralık 2018, 18 Mart, 24 Nisan, 10 Temmuz ve 23 Ağustos 2019 günleri)

 

Baraj Adı

Bize göre

ASKİ`ye göre

04/12

18/03

24/04

10/07

23/08

04/12

18/03

24/04

10/07

23/08

Kurtboğazı

53,53

71,03

67,92

39,89

44,23

56,52

72,89

69,68

43,75

47,82

Çamlıdere

6,97

15,14

16,19

14,49

12,27

18,41

25,58

26,50

25,01

23,06

Eğrekkaya

-0,34

38,52

64,68

75,22

64,85

20,22

49,95

69,96

78,02

70,09

Akyar

0,20

49,57

78,68

86,28

69,43

13,35

55,13

79,78

86,21

71,95

Kavşakkaya

10,92

48,58

84,50

81,23

39,31

16,09

51,56

85,40

82,32

42,83

Çubuk-II

35,20

99,29

99,29

91,30

74,93

36,48

100,00

100,00

92,08

75,86

TOPLAM

9,85

24,41

29,61

27,17

21,95

20,71

33,50

38,06

35,92

31,34

 

Baraj doluluk oranlarındaki fark, ASKİ`nin baraj gölünde depolanan mevcut toplam brüt suyu, bizim ise aktif hacimdeki toplam net suyu esas alarak doluluk oranlarını hesaplamaktan kaynaklanmaktadır.

 

23 Ağustos 2019 günü itibariyle yukarıdaki tabloda yer alan Ankara İçmesuyu Barajlarında güvenilir olarak çekilebilecek net su miktarı toplamı yaklaşık 305 milyon metreküptür. Söz konusu barajlara hiç su gelmese bile, baraj göllerinde depolanmış olan mevcut net su, Ankara`nın yaklaşık 230 günlük tüketimini karşılayabilecek düzeydedir.

 

23 Ağustos 2019 günü itibariyle Ankara İçmesuyu Barajlarında depolanan toplam su miktarı (mevcut su hacmi) ise, yaklaşık 496 milyon metreküptür. Bu miktara karşılık gelen doluluk oranı yaklaşık %31,3 olup, Ankara`nın yaklaşık 375 günlük tüketimini karşılayacak düzeyde olduğu ileri sürülebilir. Bu varsayıma dayalı kaba hesaplama, 22 Ağustos günü Ankara`ya verilen yaklaşık 1,316 milyon metreküp içmesuyu miktarı üzerinden yapılmıştır.

 

Son 14 yılın 23 Ağustos günü itibariyle barajlarımızda depolanan toplam su miktarının en yüksek (maksimum) depolama kapasitesine olan oranları ise aşağıda sıralanmaktadır.

 

YIL

2006

2007

2008

2009

2010

2011

2012

DOLULUK (%)

28,42

14,35

10,31

27,38

42,48

42,98

47,31

YIL

2013

2014

2015

2016

2017

2018

2019

DOLULUK (%)

44,36

32,26

43,54

36,33

27,12

26,15

31,29

 

 

 

2019 YILININ EN YÜKSEK DOLULUK ORANI

14 Mayıs Salı günü Ankara içmesuyu barajları toplamında en yüksek doluluk oranına ulaşılmıştır. Barajlardaki aktif hacim toplamlarının oranı %29,75, mevcut toplam suyun (su hacminin) oranı ise %38,11`i bulmuştur.

 

 

ANKARA İÇMESUYU BARAJLARINDAN BUHARLAŞMA ve SULAMAYA VERİLEN SU

Yaz aylarında tüm Ankara içmesuyu barajları göl yüzeylerinden genellikle Mayıs ? Ekim döneminde yaklaşık 6 ay süresince buharlaşma olmaktadır. 2018 yılı bütününde toplam 24 milyon 670 bin 500 metreküp su buharlaşmıştır. 6 ayda, Ankara`nın yaklaşık 3 haftalık su tüketimini karşılayabilecek miktardaki kaynak baraj gölü yüzeylerinden buharlaşma yolu ile eksilmiştir?

 

Ankara`ya içmesuyu sağlayan barajlardan Kurtboğazı, Eğrekkaya ve Akyar barajlarından sulama mevsimi (genellikle Haziran ? Eylül dönemi 4 ay boyunca) kayda değer miktarda sulama suyu çekilmektedir. 2018 yılında toplam 11 milyon 002 bin 450 metreküp su,  sulama amacıyla çekilmiş bulunmaktadır.

 

ANKARA`DA İÇMESUYU FİYATLANDIRMASI

Ankara`da ASKİ abonelerinin faturalarına yansıyan su bedelleri toplamı 5 farklı bileşenden oluşmaktadır. Bunlar; su bedeli, atıksu bedeli, Şube yolu payı, KDV ile Çevre Vergisidir. Su birim fiyatındaki artış, ?şube yolu payı` ve ?Çevre Vergisi` hariç diğer kalemlere de yansımaktadır.

 

2015 yılı içinde ?şube yolu payı` aylık maktu 4,89 TL olup, ?Çevre Vergisi` ise ayda tüketilen beher metreküp içmesuyu karşılığında 26 kuruştur. Atıksu bedeli su bedelinin %50`si olarak eklenmekte, ayrıca toplam tutar üzerinden %8 oranında KDV eklenmektedir.

Ancak, faturalarınızdaki kalemleri dikkatli bir biçimde incelediğinizde söz konusu KDV oranının % 10`un üzerinde tahakkuk ettirildiği görülebilecektir. Öte yandan, Mayıs ayından buyana, KDV kapsamında her bir faturada 90 kuruşluk bir meblağın da tahsil edildiği görülmektedir!

 

2016 yılı başında ?şube yolu payı` aylık maktu 4,89 dan 5,00 TL`ye artırılmış olup, ?Çevre Vergisi` ise ayda tüketilen beher metreküp içmesuyu karşılığında 26 Kuruş`tan 27 Kuruş`a yükselmiştir. 2017 yılında ise ?şube yolu payı` aylık maktu 5,00 TL olarak tahsil edilmiş olup, ?Çevre Vergisi` ayda tüketilen beher metreküp içmesuyu karşılığında 27 Kuruş`tan 28 Kuruş`a yükselmiştir. Bunun yanı sıra, aylık toplam içmesuyu ve atıksu bedeli üzerinden %8 oranında KDV tahakkuk ettirilmiş ayrıca her bir faturaya 90 kuruşluk ek, bir tür vergi/rüsum/harç vb. maktu olarak eklenmiştir. 2018 yılı başında ?şube yolu payı` aylık maktu 5,00 TL olup, ?Çevre Vergisi` ise beher metreküp içmesuyu karşılığında 28 Kuruş`tan 32 Kuruş`a yükseltilmiştir.

 

Mart ayında tahakkuk ettirilen Şubat dönemi su faturalarında yer alan konutlar için Ankara şebeke suyu birim fiyatında bir önceki döneme göre yaklaşık net %30 oranında indirime gidilmiştir. Son 6 ayda su birim fiyatlarında artış olmamıştır.

 

SON AYLARDAKİ İÇMESUYU BİRİM FİYATLARINDAKİ GELİŞMELER

 

Dönem

Birim Fiyat (TL / m3)

Net Fark (TL)

Ardışık Artış Oranı (%)

Yıl Başına göre Artış Oranı (%)

Aralık 2018

4,750

0,005

0,105

13,96

Ocak 2019

4,555

-0,195

-4,105

-4.105

Şubat 2019

3,330

-1,225

-26,894

-29,894

Mart 2019

3,330

0,000

0,000

-29,894

Nisan 2019

3.330

0,000

0,000

-29.894

Mayıs 2019

3.330

0,000

0,000

-29.894

Haziran 2019

3.330

0,000

0,000

-29.894

Temmuz 2019

3.330

0,000

0,000

-29.894

 

NOT: Geçmiş yıllarda içmesuyuna uygulanan zamlar ve su birim fiyatlarındaki gelişmelere ilişkin ayrıntılı bilgi ve veri raporumuzun sonunda, ?EK BİLGİ-2` altında yer almaktadır?

 

 

İÇTİĞİMİZ SU ile ilgili ELALTI BİLGİSİ

 

Suya erişim, en temel insan haklarından biridir.

Her insanın vazgeçilmez yaşam hakkıdır su.

Susuz yaşam düşünülemez?

Suyun yerini başka hiçbir içecek tutamaz; SU, sadece SU olarak içilmelidir!

İçtiğimiz suyu kısa aralıklarla, tüm güne yayarak, düzenli tüketmek doğrusudur.

 

Su, çok basit (!) bir maddedir; iki Hidrojen atomu ile bir Oksijen atomu.

Ancak suya özellik ve nitelik katan içinde barındırdığı minerallerin miktarı, dağılımı ve bileşimidir.

 

Her tükettiğimiz besinde olduğu gibi suyun da kalitelisi, iyisi; kalitesizi kötüsü vardır.

Musluklarımızdan akan suyun sağlıklı, iyi, güvenilir ve içilebilir kalitede olması esastır.

Bunu sağlamak başta yerel yönetimlerin görevi ve sorumluluğudur.

 

Paketlenmiş ya da damacana sularında, cam şişedekilerin, plastik iseler kalın ve koyu renkte olanlarının ve güneşte bekletilmemişlerin yeğlenmesi daha sağlıklı olacaktır.

 

Son yıllarda yapılan araştırma bulgularına göre, suyu yeterince tüketmenin hastalık önleyici olduğu, boşaltım sistemi kanser ve kalp krizi riskini azalttığı gözlenmiştir.

Mineral zengini ve alkali değeri yüksek suların daha yararlı olduğunun altı çizilmektedir.

 

 

SU, KIT KAYNAKTIR; Kıt kaynaklara gösterilecek özen sadece tüketicilerden beklenemez. İlgili idarelerin bilimsel verilere dayalı, zamanında ve teknik kurallarına uygun olarak sistemdeki bileşenleri doğru bir biçimde işletmeleri önem taşır.

 

 

Bir yanım sağanak, sel, taşkın

Bir yanım yangın, azgın yangın

Anlayamıyorum!

 

 

23 Ağustos 2019

İMO Ankara Şubesi ?Ankara Su Çalışma Grubu` adına

Hasan AKYAR

 

 

 

 

 

 

 

MERAKLISINA NOTLAR; ANADOLU GÜNCESİ

Anadolu Halklarının yüzyıllardır yaşadığı, deneyimlediği ve nesiller boyu süzerek öngördüğü coğrafi, iklimsel, kültürel olay ve olgular Mart ve Nisan aylarının günleri için aşağıda aktarılmaya çalışılmıştır.

 

AĞUSTOS AYI GÜNCESİ:

01-Fırtına

04-Arıların bal yapma zamanı

05-Fırtına (3 gün)

07- Eyyamı Bahur (en sıcak günler) sonu

12-Fırtına

13-Pamuk devşirme zamanı

16-Yemişlerin kemale ermesi, meyvelerin olgunlaşması

16-Sıcakların artması

18-Fırtına

21- Yaprakların sararmaya başlaması

24-Sam (Bevarih yellerinin) rüzgârlarının sonu

28-Leyleklerin gitmeye başlaması

31-Mircan Fırtınası

 

Ağustos Ayında Olan Bitenler:

06-ABD`nin Hiroşima`ya ilk atom bombasını atması (1945)

10-Sevr Anlaşmasının imzalanması (1920)

11-Otlukbeli Savaşı (1473)

13-Ortaokullara din dersinin konulması (1956)

17-Marmara Depremi (1999)

18-Varto Depremi (1966)

19-Haydarpaşa Garı`nın hizmete girmesi (1908)

30-Zafer Bayramı

 

 

EYLÜL AYI GÜNCESİ:

03-Ağustos Meyvelerinin olgunlaşması

03-Mihrican Fırtınası

07-Bıldırcın Geçimi Fırtınası

07-Sebzelerin toplanması

08-Koç ayırma zamanı

09-Ceviz çırpma zamanı

13-Çaylak Fırtınası

17-Sıcakların azalması

19-Bağ Bozumu zamanı

19-Güz Yağmurları

21-Fırtına

24-Kestane Karası Fırtınası

27-Leyleklerin Gitmesi

28-Ağaçlarda su azalması

29-Ağaçlardan Suyun Çekilmesi

30-Turna Geçimi Fırtınası

 

Eylül Ayında Olan Bitenler:

08-Dünya Okuma Günü

09-İzmir`in Kurtuluşu (1922)

12-12 Eylül 1980 (!)

23-Devlet Demir Yollarının Kuruluşu (1856)

25-İtfaiyecilik Günü

26-Türk Dil Bayramı

30-Mevlana`nın Doğumu (1207)

 

 

DOSYA-1: ANKARA`DA SU TÜKETİMİ ve ÇİM SULAMA

Ankara kent merkezine (Altındağ, Çankaya, Etimesgut, Keçiören, Mamak, Sincan, Yenimahalle) sağlanan içmesuyunun neredeyse tamamı İvedik ve Pursaklar Arıtma Tesisinden karşılanmaktadır. İçmesuyu artıma tesislerine Ankara`nın kuzeyinde yer alan barajlarda düzenlenen ve depolanan nispeten temiz ve kirlenmeye karşı korunmuş yüzeysel sular iletilmektedir.

Son yıllarda Ankara içmesuyu şebekesine günde ortalama brüt 1,0 ile 1,5 milyon metreküp arıtılmış su verilmektedir. 2018 yılını örnek alacak olursak; İvedik ve Pursaklar Arıtma tesislerinden 2018 yılı bütününde yaklaşık toplam 420 milyon metreküp su verilmiştir. Bu miktarın yaklaşık 20 milyon metreküpü Çubuk-II barajından Pursaklar Arıtma Tesisine iletilen sudur.

Bir günde sağlanan en yüksek içmesuyu miktarı 27 Ağustos 2018 günü 1 525 026 m3, 06 Eylül 2018 günü ise 1 492 800 m3 olmuş, bir günde sağlanan en düşük içmesuyu miktarı ise 13 Nisan 2018 günü 1 009 940 m3, 07 Mart 2018 günü 1 063 200 m3 ve  25 Ocak 2018 günü de 1 091 700 m3 olarak gerçekleşmiştir. Yakın geçmişte, 2016 yılında 11 Ağustos günü 1 398 900 m3, 2015 yılında 31 Temmuz günü 1 352 842 m3 tüketim miktarları olarak dönemlerindeki en yüksek değerlere ulaşmıştır.

 

Ankara`nın genelde bir ?memur kenti` olduğu, özellikle eğitim ve sağlık sektörlerinde ağırlıklı faaliyet gösterdiği değerlendirildiğinde, nüfusunun en yoğun bulunduğu dönemlerin kış ve bahar ayları olduğu görülür. Ankara`da yaşayanların genellikle tatil yaptıkları, memleketlerini ziyaret ettikleri, eğitim kurumlarının kapalı olduğu ve hastanelerdeki yoğunluğun azaldığı yaz aylarında kent nüfusunun yaklaşık %30 dolaylarında düştüğü görülmektedir. Daha açık anlatımla; ilk, orta ve liselerin kapanması, üniversitelerin öğretime ara vermesi, hastanelerde yatan hasta sayısının azalması, bunlara eşlik edenlerin, ebeveynlerin gitmesi, esasen bir memur kenti olan Ankara`da çalışanların büyük bir bölümünün tatile çıkması da değerlendirildiğinde, toplam su tüketiminin de azımsanamayacak ölçüde düşmesi beklenir. Ancak yaşanan, bunun tam tersidir! Yaz aylarındaki su tüketiminin yıllık ortalamanın kimi dönemler %30`un üzerinde gerçekleştiği, kimi günler ise neredeyse %50 arttığı bilinmektedir.

 

Bu durumun tek mantıklı açıklaması, yaz aylarında şehir içmesuyu şebekesinden yapılan sulamalardır. Özellikle refüjlerdeki, kavşaklardaki, yol kenarlarındaki alanları kaplayan ve buralarda yetiştirilmeye/yaşatılmaya çalışılan çim ekili sahalardır. Bitki örtüsü içinde en fazla su tüketen, suya en hassas, özenli ve düzenli bakım isteyen çimdir. Dolayısıyla Ankara`nın yeşillendirilmesinde çim tercih edilmemelidir. Mevcut çim ekili alanların da ciddi bir biçimde azaltılmasına gidilmeli, hem bakımı kolay hem de ek sulama ihtiyacı bulunmayan alternatif bitki türleri yeğlenmelidir. Ankara coğrafyasına, florasına ?doğal bitki örtüsüne- çim, çimen, çayır uygun değildir.

 

Su varken tasarruf edilir? ?YOK`tan tasarruf olmaz!

 

 

 

DOSYA-2: GEREDE SİSTEMİ

Gerede Sistemi`nin hizmete alınması ile Filyos yukarı havzasından bulunan Ulusu Çayı suları Işıklı Regülatörü ile çevrilerek yılda 226 milyon metreküp su Çamlıdere baraj gölüne iletilmiş olacaktır. Söz konusu Gerede Sistemi kapsamında ana iş kalemi olan 31,6 km uzunluğunda ve 4,5 metre çapındaki iletim tüneli inşaatına 2010 yılında başlanmış olup, sözleşmesinde iş bitim tarihi 2014 yılının Aralık ayıdır. Öngörülenin iki katından uzun bir süredir yapımı devam eden Gerede Tüneli inşaatının ?Keşif Artışları`yla ihale öncesi belirlenen yatırım tutarının birkaç katına mal olacağı tahmin edilmektedir.

 

2019 yılının ilk günlerinde DSİ Genel Müdürlüğünden yapılan açıklamada, Gerede Tüneli delme işleminin tamamlandığı yer aldı. Ardından da ASKİ Genel Müdürlüğünden ?Gerede suyu şubat sonunda musluklardan akacak` haberi ajanslara düştü. Herne kadar ?Yerel Seçimler` öncesi ?Gerede Tüneli`nin açılışının yetiştirilebileceği beklendi ise de, böylesi bir törene cüret edilemedi? "Gerede Sistemi`nin hizmete alınması ve Ulusu Çayı sularının Çamlıdere barajına sorunsuz aktarılması için daha yapılacak çeşitli testlerin, işletmeye alma çalışmalarının, birçok iş ve işlemin bulunduğu gözden uzak tutulmaması gerektiğini bundan önceki ?Ankara Su Durumu Raporları`mızda ısrarla belirtmiş ve altını çizmiştik. Haklı çıktık bir kez daha? Şimdi, yine yineliyoruz; "tünel su aktarmaya başladığında (sistem işletmeye alındığında), ne gibi teknik sorunlarla karşılaşılabileceği henüz bilinmemektedir"?

 

Bunca yıl geciktirilmiş, gecikmiş bir projenin ?aceleye getirilmemesi` gerektir! Daha önce de sık sık dile getirdiğimiz öngörebilen sorunlar arasında;

-1980`lerden 2004 yılına kadar gerek DSİ, gerek su yapıları konusunda ülkemizin önde gelen planlama, proje ve müşavirlik hizmeti veren kuruluşları, gerekse kredi sağlayan yabancı kurumların uzmanları tarafından araştırılan, incelenen, çeşitli alternatifler geliştirilip aralarından teknik ve ekonomik olarak seçtikleri Gerede Tüneli projesi yerine, şu anda uygulanan 31,6 kilometrelik tünel inşaatı bizatihi sorunun ana kaynağıdır.

 

-Bu seçilen proje ile ilgili yeterince gerekli temel araştırmaların (jeolojik, sismik, jeofizik, zemin, kayaç vb.) yerine getirilmeden uygulamaya konulması, inşaatı sırasında beklenmedik sorunlarla karşılaşılmasına, dört yıl içerisinde tamamlanıp hizmete alınması beklenirken (!), neredeyse 10 yılı bulacak zorlu bir çalışmanın içine girilmesine neden olmuştur.

-Tünel çalışmaya başladığında -Ilısu Deresi (Gerede) suyunu Işıklı Regülatöründen Çamlıdere Baraj Gölüne aktarmaya başladığında-, yani işletmeye alındığında, birtakım olumsuzlukların yaşanabileceğini, geçmişte ?Kınık Tüneli`nde karşılaştığımız sorunlara benzer durumlarla karşılaşılabileceğinden endişe duymaktayız.

-Tünelin geçtiği güzergâhtaki yerel fay hatlarında olası hareketlilik, tünelin sızdırmazlık durumu, tünelin düşük kotlarındaki bölümlerde yeraltısuyunun etkileri ve en önemlisi tünelin geçtiği güzergâhtaki kayaçların ve zeminin niteliği (özellikle montmorinolitte türü kilin davranışı) önemli görülmekte ve olası olumsuzluklara karşı şimdiden tedbirli davranılması gerekli görülmektedir.

 

Son Durum

Gerede Tüneline su aktaracak Ulusu Çayı üzerindeki regülatörde (yükleme havuzunda) su tutulmaya başlamış ancak yeterli düzeye erişemediğinden (ki Anadolu`daki akarsuların en düşük akımlarına denk gelmektedir içinde bulunduğumuz ve önümüzdeki ay) testlere ve işletme öncesi denemelere henüz başlanamamıştır. 

EK BİLGİ-1:

 

2018 YILI BÜTÜNÜNDE ANKARA`YA SAĞLANAN TOPLAM İÇMESUYU

2018 yılı içerisinde, yani 365 günde Ankara içmesuyu şebekesine İvedik ve Pursaklar Arıtma tesislerinden yaklaşık toplam 417 milyon metreküp su verilmiştir.

Bu miktarın yaklaşık 20,2 milyon metreküpü, Çubuk-II baraj gölünden Pursaklar Arıtma Tesisine iletilip arıtıldıktan sonra Pursaklar ve kuzeyindeki yerleşimlerde tüketilmiştir.

Ankara`ya sağlanan içmesuyunun neredeyse %95`inden fazlasını karşılayan İvedik Arıtma Tesisinden şehir şebekesine verilen yaklaşık toplam 396,5 milyon metreküpün yaklaşık toplam 178,5 milyon metreküpünü Kızılırmak suyu oluşturmuştur. Bir başka anlatımla, Kızılırmak suyunun 2018 yılı bütününde sağlanan toplam içmesuyu içerisindeki payı %45`in biraz üzerinde gerçekleşmiş bulunmaktadır.

 

KESİKKÖPRÜ BARAJI POMPA İSTASYONU 2018 YILINDA ARALIKSIZ ÇALIŞTI

2018 yılında (28 ila 31 Mart günleri dışında, Kesikköprü baraj gölünden Kızılırmak-Ankara İletim hattına aralıksız su (basılmış) pompalanmış bulunmaktadır! Ancak 2017 yılı dönemi ile 2018 yılının ilk iki ayında İvedik İçmesuyu Arıtma Tesisine yaklaşık 130 kilometre uzaklıkta bulunan ve yaklaşık 700 metrelik bir terfi yüksekliği gerektiren bu ana isale hattına pompalanan Kızılırmak ham suyunun tam (net) miktarı, dolayısıyle İvedik`te hangi oranda paçallandığı (harmanlandığı) konusunda kesin ve sağlıklı verilere ulaşma şansı bulunamamıştır.

Bu süre içinde aralıklarla da olsa, Kesikköprü barajından günde yaklaşık 270 bin ile 550 bin metreküp arasında Kızılırmak ? Ankara Ana İsale Hattı`ndan İvedik İçmesuyu Arıtma Tesisine hamsu iletildiği değerlendirilmektedir. 2018 yılı bütününde, söz konusu miktarda suyun pompalama elektrik (enerji) giderinin ayda en az iki haneli milyon TL olabileceğinin de altının çizilmesi gerektir.

 

Kızılırmak suyunun paçallanması ya da belirli oranlarda harmanlanması sonucu konutlarımızın musluklarından akan içmesuyu şebeke suyunda Kızılırmak suyunun koku, renk, tat vb. olumsuzlukların bulunmasının yanı sıra, sülfat, klor, sertlik ve bir takım ağır metal derişimlerinin de zaman zaman standartları zorladığı, hatta aştığı bilinmektedir. Özellikle, Hirfanlı ve Kesikköprü baraj göllerinde ilkbahar başı ve sonbahar sonlarında beklenen doğal ?alt-üst olma` (lake over-turn) durumunun yaşandığı haftalar ile mart sonu, nisan ve mayıs ayı başlarında oluşabilecek ?alg patlaması` (algea bloom) dönemlerinde Kızılırmak ham suyunun tadında, kokusunda ve renginde olumsuzluklar olması kaçınılmazdır?

 

2019 YILINDA ANKARA`YA POMPALANAN KIZILIRMAK SUYU

Ocak ayında toplam 16 milyon 829 bin, Şubat ayında ise toplam 15 milyon 278 bin metreküp Kızılırmak ham suyu Kesikköprü barajından İvedik Arıtma Tesisine pompalanmıştır. İvedik Arıtma Tesisinden Ankara içmesuyu şebekesine verilen suyun Ocak ayında yaklaşık %50,4`ü, Şubat ayında ise yaklaşık %45,7`si Kızılırmak suyu idi!

 

Mart ayında sadece 7 gün Kızılırmak suyu aktarılmış, bu bir haftalık süre içinde pompalanan Kızılırmak suyunun toplamı ise sadece 2 milyon 476 bin metreküp düzeyinde kalmıştır?

 

8 Mart 2019 gününden buyana Kızılırmak`tan Ankara`ya su verilmemektedir!

 

EK BİLGİ-2:

GEÇMİŞ YILLARDA İÇMESUYUNA UYGULANAN ZAMLAR

 

İçmesuyu Birim Fiyatları:

-Aralık 2014`te Su Birim Fiyatı: 2,8075 TL / m3

-Aralık 2015`te Su Birim Fiyatı: 3,1500 TL / m3 

-Aralık 2016`da Su Birim Fiyatı: 3,5666 TL / m3 

-Aralık 2017`de Su Birim Fiyatı: 4,1680 TL / m3 

-Aralık 2018`de Su Birim Fiyatı: 4,7500 TL / m3 

 

İçmesuyu Birim Fiyatlarındaki Yıllık Zam Oranları:

2014 ? 2015 yılları arasındaki artış oranı: % 12,20

2015 ? 2016 yılları arasındaki artış oranı: % 13,21

2016 ? 2017 yılları arasındaki artış oranı: % 16,88

2017 ? 2018 yılları arasındaki artış oranı: % 13,96

 

İçmesuyu Birim Fiyatlarındaki Dönemsel Zam Oranları:

Son 4 yıldaki (2014 ? 2018 arası) artış oranı: % 69,19

Son 3 yıldaki (2015 ? 2018 arası) artış oranı: % 50,79

Son 2 yıldaki (2016 ? 2018 arası) artış oranı: % 33,18

 

 

Son üç yıllık süre içerisinde Ankara içmesuyu birim fiyatına yapılan aylık zamlar ve seçili ölçütlere göre dönemsel fiyat artışları aşağıdaki tabloda verilmektedir.

 

 

 

2016, 2017 ve 2018 YILI Aylık SU BİRİM FİYATLARI DÖKÜMÜ ve ANALİZİ

 

Tarih

Birim Fiyat

(TL / m3)

Net Fark

(TL)

Ardışık Artış Oranı (%)

Yıl Başına göre

Artış Oranı (%)

Aralık 2014

2,807

Aylık

Aylık

Toplam

Aralık 2015

3,150

0,343

 

12,20

Ocak 2016

3,350

0,200

6,350

6,35

Şubat 2016

3,370

0,020

0,600

6,98

Mart 2016

3,370

-

-

6,98

Nisan 2016

3,378

0,008

0,220

7,24

Mayıs 2016

3,398

0,020

0,590

7,87

Haziran 2016

3,443

0,045

1,330

9,30

Temmuz 2016

3,458

0,015

1,345

9,78

Ağustos 2016

3,470

0,012

0,347

10,16

Eylül 2016

3,470

-

-

10,16

Ekim 2016

3,480

0,010

0,288

10,48

Kasım 2016

3,509

0,029

0,833

11,40

Aralık 2016

3,566

0,057

1,624

13,21

Ocak 2017

3,673

0,107

3,001

3,00

Şubat 2017

3,800

0,127

3,458

6,56

Mart 2017

3,880

0,080

2,105

8,81

Nisan 2017

3,920

0,040

1,031

9,93

Mayıs 2017

3,953

0,033

0,842

10,85

Haziran 2017

3,973

0,020

0,506

11,41

Temmuz 2017

3,980

0,007

0,176

11,61

Ağustos 2017

4,002

0,022

0,553

12,23

Eylül 2017

4,030

0,028

0,700

13,01

Ekim 2017

4,048

0,018

0,447

13,52

Kasım 2017

4,100

0,052

1,285

14,97

Aralık 2017

4,168

0,068

1,659

16,88

Ocak 2018

4,238

0,070

1,679

1,68

Şubat 2018

4,272

0,034

0,802

2,50

Mart 2018

4,357

0,085

1,990

4,54

Nisan 2018

4,457

0,100

2,295

6,93

Mayıs 2018

4,568

0,111

2,490

9,60

Haziran 2018

4,695

0,127

2,780

12,64

Temmuz 2018

4,866

0,171

3,642

16,75

Ağustos 2018

4,978

0,122

2,507

19,43

Eylül 2018

4,833

-0,145

-2,913

15,95

Ekim 2018

4,620

-0,213

-4,407

10,84

Kasım 2018

4,745

0,125

2,706

13,84

Aralık 2018

4,750

0,005

0,105

13,96

 

NOT: 2018 yılında ASKİ "Su Tüketim Faturası"nda yer alan ?ŞBYOB` (maktu her faturada 5,00 TL) ile ?KDV Tutarı (TL) %18` kalemindeki bedel Ocak 2019 dönemi faturalarına yansıtılmamıştır (boş bırakılmış, bedelleri alınmamıştır).

Oysa ?Çevre Temizlik Vergisi`ne ciddi zam yapılmıştır! 2018 yılında su birim fiyatının yaklaşık %6,74`ü oranında fatura toplam bedeline eklenen vergi, 2019 yılının ilk üç aylık döneminde %8,29 olarak tahakkuk ettirilmiştir?

 

 



TMMOB
İnşaat Mühendisleri Odası